António Lobo Antunes wznosi powieść niczym wielką falę oceanu, pełną wirów, prądów i wirujących wspomnień. To historia, która nie płynie liniowo, lecz falami. Raz unosi nas wysoko nad ocean historii, innym razem wciąga w ciemną otchłań ludzkich myśli, jakby każda strona była karawelą powracającą z przeszłości do teraźniejszości, a zarazem dryfującą w nieokreślonym czasie i miejscu. Akcja rozgrywa się w połowie lat siedemdziesiątych XX wieku w Lizbonie, mieście, które dopiero co doświadczyło eksplozji wolności po upadku ponad czterdziestoletniej dyktatury. Miasto i kraj przypominają rozchwianą łódź na wodach minionych zdarzeń— nagle zalewani jesteśmy powracającymi z kolonii Angoli, Mozambiku, Brazylii i Indii ludźmi, którzy przywożą ze sobą duchy przeszłości, wspomnienia i grzechy imperium. Każdy z powracających jest jak duch wśród żywych — Luís, którego brakujące oko kontrastuje z wielkością ducha Camõesa; Vasco da Gama, Diogo Cão, Francisco Xavier, António Vieira. Wszystkie te nazwiska rezonują historią, a jednocześnie stają się postaciami niezwykle ludzkimi: pijakami, rozczarowanymi, czasem cynicznymi, często kurczowo trzymającymi się własnej legendy, której już nie rozumieją. Świat przedstawiony w powieści jest korelacją zdarzeń minionych z teraźniejszością.Nagle znajdujemy się na pokładzie karaweli, gdzie szum oceanu splata się z gwarami portu w Lizbonie lat siedemdziesiątych, a w jednej chwili przenosimy się do kawiarni, w której Luís de Camões pisze ośmiowersowe strofy, jakby czas był jedynie migawką. Tu przeszłość nie jest kuriozalnym eksponatem muzealnym, lecz żywym, pulsującym,nieprzewidywalnym bytem, który wkrada się w codzienność i przenika ją swoją goryczą i pięknem. Autor nie oszczędza też kobiet — bezimiennych, walczących o przetrwanie, sprzedających ciało, czasem duszę, ale nigdy całkowicie nie rezygnujących z siebie . Są jak samotne latarnie, które rozświetlają ciemność, choć świat wokół wciąż pozostaje brutalny, pełen upadku i zdrad. Ich życie, pełne cierpienia i niezwykłej siły, kontrastuje z postaciami historycznych mężczyzn. Tych, którzy mają imiona znane każdemu, a mimo to są przytłoczeni własnymi legendami, odurzeni kadrami zapisanymi na ławkach pamięci, kurczowo trzymając się dawnej chwały, nie mogąc zaakceptować rzeczywistości.Narracja płynie w wirach pierwszej i trzeciej osoby, dryfuje między Lizboną a Luandą, między wiekiem XVIII a XX. Trudno czasem określić, w którym roku się znajdujemy, czy obserwujemy historię, czy rozdergane myśli bohatera. Ten chaos jest jednak jak zwykle nieprzypadkowy: Antunes tworzy symfonię, w której każdy głos, każda świadomość i każda epoka korelują się ze sobą. Nie ma tu prostej fabuły; jest jedynie ogromna sieć powiązań, emocji, przewrotności losu i ironii, w której imperium, choć dawno upadło, wciąż powraca — w pamięci, w słowie, w falach Tagu. Język stosowany przez Antunesq jest jak ocean: barokowy, gęsty, pełen przymiotników, zapętlonych zdań, które sięgają pół strony i czasem wciągają czytelnika w hipnotyczny rytm. Czytając, czuje się każdy powiew wiatru, zapach soli, drżenie deski pod stopami na pokładzie statku, szum karawel zakotwiczonych obok tankowców. To język, który nie pozwala odejść, który wciąga i nie puszcza, dopóki nie pozwoli ci wsiąknąć w samą strukturę czasu i nieuchronności pamięci. Najbardziej fascynujące są jednak zderzenia: wielkie nazwiska z mrokiem codzienności, kolonialna chwała z upadkiem moralnym, pamięć imperium z przemijającą,dojmującą codziennością. Luís, Casco, Diogo Cão, Francisco Xavier — wszyscy stają się tu ludzcy, słabi, a ich legendy tracą pychę, ukazując brutalną prawdę o tym, że imperia, tak jak ludzie, są podatne na upływający czas, zapomnienie i grzechy własnych pragnień. Obok nich kobiety, zarówno zwykłe, jak i niezwykłe, uwidaczniają siłę istnienia, które nie potrzebuje legend, by przetrwać.Ta powieść jest także refleksją nad historią samej Portugalii będącej ojczyzną autora— kraju, który po upadku Salazara, po rewolucji goździków, staje wobec własnej przeszłości jak człowiek oszołomiony światłem słońca po długim pobycie w mroku. W każdym zakręcie Antunes ukazuje dramat, ironię, groteskę, melancholię i okrucieństwo, nie tylko polityczne, lecz przede wszystkim ludzkie. Czytelnik wchodzi w ten ocean i zostaje wciągnięty przez rytm zdań, przez kołowrotek myśli, przez napięcie między przeszłością a teraźniejszością. To powieść bez wątpienia wymagająca, pełna zakrętów i fal, ale właśnie w tym wyzwaniu kryje się jej magia.To ocean, w którym trzeba się zanurzyć niespiesznie, z uwagą, pozwalając sobie na rozkosz barokowego nadmiaru, na hipnotyczną wielowarstwowość zdań, na melancholię i zachwyt nad tym, że historia nigdy nie odchodzi, że imperium powraca w meandrach pamięci, a czas i przestrzeń są jedynie względne wobec woli narratora.Po lekturze zostaje wrażenie unoszenia się na falach Lizbony i kolonialnych portów. Poczucie, że imperium, choć dawno przeminęło, wciąż żyje w słowie, w narracji, w kolejnych pokoleniach... i że Antunes jest kapitanem tej karaweli, który prowadzi nas przez ocean wyobraźni, w rytmie, który hipnotyzuje, zachwyca i przenika duszę czytelnika.